Poprzednia

ⓘ Językoznawstwo ..




                                               

Językoznawstwo

Językoznawstwo, inaczej lingwistyka – dziedzina nauki zajmująca się badaniem języka z perspektywy jego jednostek, struktury, funkcji i rozwoju. Język jako złożone, wieloaspektowe zjawisko społeczne można badać z różnych stanowisk i przy użyciu różnych podejść metodycznych. Termin "lingwistyka”, o pochodzeniu łacińsko-romańskim, ma swoje rodzime odpowiedniki w językach słowiańskich. Powstały one w wyniku skalkowania terminu niemieckiego Sprachwissenschaft.

                                               

Alpha privativum

Alpha privativum – przedrostek nadający wyrazowi znaczenie przeciwne, oznaczający odwrotność lub nieobecność jakiejś cechy, podobnie jak polskie przedrostki nie -, bez-, np.: θεός theós – "bóg”, ἄθεος átheos – "bezbożny”; γνῶσις gnōsis – "wiedza”, ἀγνωσία agnōsía – "niewiedza”. Prefiks ten występuje w języku greckim, łacińskim oraz wielu językach współczesnych, również w polskim, np. rytm – arytmia, moralny – amoralny, symetria – asymetria. Przed rdzeniami zaczynającymi się na samogłoskę lub h przedrostek ten przyjmuje zwykle postać ἀν- an- np. ἡδονή hedone – "przyjemność”, anhedonia – "br ...

                                               

Argument (językoznawstwo)

Argument – wyrażenie, które uzupełnia znaczenie predykatu. Np. predykat spać uzupełniony o wyraz Jan tworzy zdanie Jan śpi. Predykat wraz z argumentami tworzy strukturę predykatowo-argumentową. Czasowniki mogą mieć 0 argumentów, 1 argument, 2 argumenty, 3 argumenty. Niektóre czasowniki jako argumentów wymagają fraz przyimkowych, lub zdań. Nie tylko liczba argumentów, ale także ich role semantyczne, przypadek lub przyimek, który je wprowadza są uzależnione od czasownika. Jakkolwiek o argumentach mówi się przede wszystkim w kontekście czasowników, nie tylko one je wyznaczają. I tak np. przym ...

                                               

Deskryptywizm (językoznawstwo)

Deskryptywizm – dążność do opisowego ujmowania zachowań językowych. Deskryptywizm zakłada obiektywny i systematyczny opis języka, odwierciedlający empiryczne fakty praktyki językowej. Podejście to przeciwstawia się preskryptywizmowi, którego celem jest propagowanie pewnej formy języka oraz formułowanie i egzekwowanie jej zasad, zwłaszcza w kontekstach edukacyjnych. Fachowe opisy lingwistyczne niemal zawsze stosują podejście deskryptywne. Współcześni językoznawcy odrzucają preskryptywizm w swojej praktyce naukowej, skupiając się na obiektywnym opisie języków, pozbawionym ocen normatywnych. ...

                                               

Efekt bouba-kiki

Efekt bouba-kiki – przykład niearbitralnego asocjowania dźwięków mowy z wizualnym kształtem obiektów. Efekt ten wykazano po raz pierwszy w drodze eksperymentów psychologicznych przeprowadzonych przez niemieckiego badacza Wolfganga Köhlera. Przebywając na Teneryfie, Köhler zaprezentował uczestnikom eksperymentu obiekty podobne do tych przedstawionych po prawej stronie i zapytał ich, który kształt to "takete”, a który to "baluba”. Chociaż nie zostało to wyraźnie stwierdzone, Köhler sugeruje, że istniała zdecydowana tendencja do asocjowania postrzępionego kształtu z wyrazem "takete”, a zaokrą ...

                                               

Forma językowa

Forma językowa – jednostka pełniąca funkcję semantyczną lub syntaktyczną. Najczęściej mówi się o formach wyrazowych służących wyrażeniu pewnego znaczenia gramatycznego. Leonard Bloomfield wyróżniał formy językowe wolne i związane. Do pierwszych zaliczał elementy, które mogą pełnić rolę wypowiedzenia, do drugich zaś jednostki niefunkcjonujące w ten sposób np. sufiks -ość, prefiks wy-. W językoznawstwie tradycyjnym formę przeciwstawiano znaczeniu. Tak rozumiana forma językowa stanowi składową elementu językowego pierwszego rozczłonkowania, odróżnianą od znaczenia. Współcześnie w tym sensie s ...

Użytkownicy również szukali:

...
...
...