Poprzednia

ⓘ Republika Chińska, Tajwan, na arenie międzynarodowej często Chińskie Tajpej, także z ang. ROC – państwo nieuznawane przez większość społeczności międzynarodowej ..




Republika Chińska
                                     

ⓘ Republika Chińska

Republika Chińska, Tajwan, na arenie międzynarodowej często Chińskie Tajpej, także z ang. ROC – państwo nieuznawane przez większość społeczności międzynarodowej, leżące w Azji wschodniej głównie na wyspie Tajwan u wybrzeży Chińskiej Republiki Ludowej. Republika Chińska kontroluje również wyspy Peskadory, Kinmen i Mazu a cały obszar będący pod kontrolą rządu nazywany jest oficjalnie wolnym obszarem RCh.

                                     

1. Historia

Oficjalnie rząd Republiki Chińskiej uznaje, że jest jedyną legalną władzą państwa chińskiego, obejmującego całość obszaru dzisiejszych Chin i Mongolii a także część Rosji Tuwa i Indii Arunachal Pradesh, lecz wskutek zwycięstwa rebelii komunistycznej na kontynentalnej części Chin, musiał przenieść się "tymczasowo" ze swojej konstytucyjnej stolicy Nankin na wyspę Tajwan. Obecnie pod władzą RCh pozostaje prowincja Tajwan oraz wyspy Penghu, Kinmen i Mazu, należące do prowincji Fujian. Poza organizacjami marginalnymi władza RCh nie zamierza kontynuować wojny domowej z władzą ChRL, zamiast wojny toczy się zażarta dyskusja polityczna w kwestii ogłoszenia secesji de iure i utworzenia państwa tajwańskiego. Prezydent Chen Shui-bian chciał rozpisać w marcu 2008 referendum na temat wstąpienia do ONZ pod nazwą Tajwan.

Do 1971 roku Republika Chińska, zwana przez KPCh "zbuntowaną prowincją” reprezentowała Chiny w ONZ. Zbliżenie Chin Ludowych i USA na początku lat 70. XX w. oraz naciski władzy ChRL spowodowały, że Republika Chińska uznawana jest tylko przez 16 państw. W latach 1999–2001 uznawała ją również Macedonia w zamian za pomoc finansową tzw. dyplomacja dolarowa. Od 1 stycznia 2002 Republika Chińska należy do WTO pod nazwą Oddzielny Obszar Celny Tajwanu, Penghu, Kinmen i Matsu.

O podziale na Republikę Chińską i Chińską Republikę Ludową przeczytaj pod hasłem Chiny.

                                     

2. System władzy

Władza chiń. upr. 治权 ; pinyin: zhìquán na Tajwanie zorganizowana jest według koncepcji Sun Jat-sena, uzupełniającej klasyczny trójpodział władzy wywodzący się z myśli Monteskiusza o elementy pochodzące z tradycji chińskiej. Według obowiązującej konstytucji, władze centralne dzielą się na pięć "izb” chiń. upr. 院 ; pinyin: yuàn: ustawodawczą, wykonawczą, sądowniczą, kontrolną i egzaminacyjną.

  • Izba Wykonawcza, Xingzheng Yuan – odpowiednik rządu
  • Izba Ustawodawcza, Lifa Yuan – odpowiednik parlamentu
  • Izba Sądownicza, Sifa Yuan – odpowiednik sądu najwyższego i trybunału konstytucyjnego
  • Izba Kontrolna, Jiancha Yuan – odpowiada połączonym kompetencjom audytu finansowego, cenzury i rzecznika praw obywatelskich ombudsman
  • Izba Egzaminacyjna, Kaoshi Yuan – dba o rozwój służby cywilnej i nadaje uprawnienia kolejnych rang i stopni w administracji.
                                     

3. Ludność

Skład etniczny: Hoklo chiń. standard. Fulao, od używanego języka: Minnan – 70%; Hakka chiń. standard. Kejia – 14%. Te dwie grupy łącznie zwane są benshengren 本省人; chiń. "urodzeni tutaj” – Chińczycy, których przodkowie zamieszkiwali Tajwan przed 1895 r.; waishengren – 14%; Aborygeni tajwańscy pochodzenia austronezyjskiego, 2%, dzielą się na kilkanaście grup etnicznych. Uwaga: określenie "Tajwańczyk” chiń. Taiwanren w zależności od kontekstu może oznaczać przedstawiciela grupy Hoklo, benshengrena lub zwolennika niepodległości Tajwanu.

                                     

4. Religia

Głównymi religiami są: taoizm i konfucjanizm 48.5%, buddyzm 43%, chrześcijaństwo 7.4%, islam 0.5%. Historycznie istotną religią, w czasach kolonii japońskiej było shintō.

                                     

5. Gospodarka

Tajwan należy do państw rozwiniętych przemysłowo. W kraju tym działa kilka elektrowni jądrowych i kilkanaście węglowych. W eksporcie dominują wyraźnie produkty elektroniczne. Tajwańskimi przedsiębiorstwami są MSI, BenQ, HTC, ADATA, Quanta Computer i Acer oraz ASUS, odpowiednio czwarty oraz piąty co do wielkości producenci komputerów osobistych na świecie. Na uwagę zasługuje również fakt, że niemal wszyscy najwięksi światowi producenci płyt głównych do komputerów mają swe siedziby w tym kraju.

Tajwan jest także światowym centrum produkcji rowerów i komponentów rowerowych z takimi markami jak Giant, Merida, Maxxis, Marzocchi.

Znaczący udział w imporcie ma ropa naftowa.

W rolnictwie dominuje chów trzody chlewnej, uprawia się też banany.

PKB na jednego mieszkańca w 2009 roku wyniosło 16 392 $ a w 2018 roku już 24 577 $.

Bardzo dobrze rozwinięta jest sieć internetowa. W 2014 roku 80% ludności Tajwanu było użytkownikami internetu.



                                     

5.1. Gospodarka Emisja gazów cieplarnianych

Emisja równoważnika dwutlenku węgla z terenu Tajwanu wyniosła w 1990 roku 142 Mt, z czego 124.23 Mt stanowił dwutlenek węgla. W przeliczeniu na mieszkańca emisja wyniosła wówczas 6.116 t dwutlenku węgla, a w przeliczeniu na 1000 dolarów PKB 310 kg. Od tego czasu emisje rosły nieprzerwanie do roku 2007. Po spadku w 2008 i 2009 nastąpił nieznaczny wzrost i od tego czasu poziom jest mniej więcej wyrównany. Głównym źródłem emisji cały czas była energetyka, a z czasem jej procentowy udział w całej emisji rośnie. W 2018 emisja dwutlenku węgla pochodzenia kopalnego wyniosła 284.55 Mt, a w przeliczeniu na mieszkańca 12 t i w przeliczeniu na 1 dolar PKB 274 kg. Udział innych gazów cieplarnianych niż dwutlenek węgla jest dość mały, choć rośnie.

                                     

5.2. Gospodarka Turystyka

W 2017 roku kraj ten odwiedziło 10.740 mln turystów 5.3% więcej niż w roku poprzednim, generując dla niego przychody na poziomie 12.333 mld dolarów.

                                     

6. Transport

Głównym portem lotniczym jest port lotniczy Tajpej-Taiwan Taoyuan 44.8 mln pasażerów w roku 2017 a 46.5 mln w roku 2018, położony na północy Tajwanu w mieście Taoyuan, 25 km na zachód od Tajpej. Główną linią lotniczą kraju jest przewoźnik China Airlines, z węzłem w Tajpej. Ruch międzynarodowy obsługują też trzy inne porty lotnicze.

Z uwagi na trudny teren sieć kolejowa i drogowa Tajwanu przez wiele lat była słabo rozwinięta. Sieć kolejowa składała się z krótkich, izolowanych, wąskotorowych linii na wybrzeżu wschodnim. Od lat 70. XX wieku rozpoczął się szeroko zakrojony proces modernizacji, scalania i przekuwania linii na tor normalny 1435 mm. Głównymi inwestycjami lat 80. XX wieku była budowa szybkiej kolei na 363-kilometrowym odcinku Jilong – Gaoxiong i przebijanie przez trudne górskie masywy linii Yilan – Hualian. Na tej drugiej, 122-kilometrowej, trasie wybudowano prawie 60 tuneli. Ogólnie sieć kolejowa Tajwanu w początku lat 90. XX wieku miała długość 4700 km. Kraju nie ominęła także redukcja niektórych linii lokalnych.

Sieć drogowa najgęstsza jest na północy i południowym zachodzie wyspy. Wiele dróg górskich jest wąskich i ma bardzo niebezpieczny charakter.

Ważna dla Tajwanu jest żegluga morska. Znaczną część floty stanowią kontenerowce. W latach 80. XX wieku tajwańska firma Yangming była największym na świecie przewoźnikiem kontenerowym. Jednym z większych portów na wyspie jest Taizhong na wybrzeżu północno-zachodnim. Przewoźnik Fujian Cross Strait Ferry zapewnia stąd połączenie promowe z portem Pingtan na wyspie Pingtan w prowincji Fujian.



                                     

7. Siły zbrojne

Republika Chińska w składzie swoich sił zbrojnych posiada wojska lądowe, marynarkę wojenną oraz siły powietrzne.

Wojska tajwańskie liczą 290 tys. żołnierzy zawodowych oraz 1.7 mln rezerwistów. Według rankingu Global Firepower 2018 tajwańskie siły zbrojne stanowią 24. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 10.7 mld dolarów USD.

                                     

8. Stosunki międzynarodowe

Ze względu na aktywne kontakty handlowe i kulturalne z Polską powołano Warszawskie Biuro Handlowe w Tajpej obecnie Biuro Polskie w Tajpej oraz Biuro Kulturalno-Gospodarcze Tajpej obecnie Biuro Przedstawicielskie Tajpej w Polsce w Warszawie. Oba biura są podległe ministerstwom spraw zagranicznych danych państw i pełnią rolę przedstawicielstw dyplomatycznych/urzędów konsularnych. Wizy i paszporty są wydawane w Tajpej i są sygnowane jako "Konsul w Tokio II”. Od 1998 funkcjonuje też w Warszawie przedstawicielstwo Tajwańskiej Rady Rozwoju Handlu Zagranicznego.

Od 1 października 2008 obywatele Unii Europejskiej udający się do Republiki Chińskiej zwolnieni są z obowiązku posiadania wizy na pobyt nieprzekraczający 30 dni. 11 stycznia 2011 na zasadzie wzajemności z uwagi na zwolnienie mieszkańców Tajwanu z obowiązku wizowego na obszarze krajów Schengen na pobyty nieprzekraczające 90 dni w ciągu każdego okresu 6-miesięcznego okres ten przedłużono do 90 dni. Warunkiem zwolnienia z obowiązku wizowego jest posiadanie paszportu ważnego przynajmniej 6 miesięcy w momencie wjazdu na Tajwan zwolnienie z obowiązku wizowego nie dotyczy posiadaczy paszportów tymczasowych oraz dokumentu podróży, potwierdzającego opuszczenie Tajwanu przed upływem 90. dnia pobytu.